الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
186
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
* ( يَطْمَعُونَ ) * ) . اما به هنگامى كه به سوى ديگر نگاه مىكنند و دوزخيان را در دوزخ مىبينند ، به درگاه خدا راز و نياز مىكنند و مىگويند : « پروردگارا ما را با جمعيت ستمگران قرار مده » ( * ( وَإِذا صُرِفَتْ أَبْصارُهُمْ تِلْقاءَ أَصْحابِ النَّارِ قالُوا رَبَّنا لا تَجْعَلْنا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ) * ) ( 1 ) . قابل توجه اينكه درباره مشاهده دوزخيان در آيه فوق تعبير به * ( إِذا صُرِفَتْ أَبْصارُهُمْ ) * شده است ، يعنى هنگامى كه چشم آنها به سوى دوزخيان برگردانده مىشود ، و اين در حقيقت اشاره به آن است كه آنها از مشاهده دوزخيان تنفر دارند ، گويا نگاهشان به آنها نيز آميخته با اكراه و اجبار است . در آيه بعد اضافه مىكند كه « اصحاب اعراف ، جمعى از دوزخيان را كه از چهره و سيمايشان مىشناسند صدا مىزنند و مورد ملامت و سرزنش قرار مىدهند كه ديديد عاقبت گردآورى اموال و نفرات در دنيا و تكبر ورزيدن از قبول حق ، به شما سودى نداد ، چه شد آن مالها ؟ و كجا رفتند آن نفرات ؟ و چه نتيجه اى گرفتيد از آن همه كبر و خودپرستى » ؟ ( * ( وَنادى أَصْحابُ الأَعْرافِ رِجالًا يَعْرِفُونَهُمْ بِسِيماهُمْ قالُوا ما أَغْنى عَنْكُمْ جَمْعُكُمْ وَما كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ ) * ) . بار ديگر با همان زبان ملامت و سرزنش در حالى كه اشاره به جمعى از ضعفاى مومنان كه بر اعراف قرار گرفتهاند مىكنند ، مىگويند : « آيا اينها
--> ( 1 ) « تلقاء » در اصل - به گفته بعضى از مفسران و اهل ادب - مصدر است و به معنى مقابله مىآيد ، ولى بعدا به معنى ظرف مكان به كار رفته ، يعنى مكان مقابله و جهت روبرو .